Redactie, maart 2018

Er zijn door de Nederlandse overheid nieuwe regels ingevoerd die het vanaf 2019 voor ProRail mogelijk maken om prijsprikkels toe te passen in de berekening van de spoortarieven. De prijsprikkels hebben tot gevolg dat vervoerders met treinmaterieel dat minder schade veroorzaakt aan de spoorinfrastructuur of minder geluidsoverlast produceert een lagere vergoeding betalen voor het gebruik van het spoor. Door ProRail worden op dit moment al prijsprikkels toegepast voor de prestaties op het spoor, geluidsreductie en reservering van treinpaden. Dit wordt nu verder uitgebreid. Bij het toepassen van de prijsprikkels maakt ProRail onderscheid tussen drie marktsegmenten: goederenvervoer, passagiersvervoer voor openbare dienstcontracten, en overige passagiersvervoer. Dat schrijven SpoorPro en het Nieuwsblad Transport.

De Europese richtlijn (2012/34/EU) tot instelling van één Europese spoorwegruimte verplicht ProRail om de kosten die rechtstreeks uit de exploitatie van de treindienst voortvloeien door te berekenen aan spoorvervoerders. Dit gebeurt met de vergoeding minimumtoegangspakket (VMT), voorheen gebruikersvergoeding genoemd. Een Uitvoeringsverordening (EU 2015/909) heeft in 2015 verdergaande regels geformuleerd over hoe deze kosten moeten worden berekend.

Deze ‘extra’ heffing per marktsegment maakt het daarnaast wettelijk mogelijk dat de gebruiksvergoedingen worden verlaagd voor het goederenvervoer in navolging van Duitsland. Duitsland wil de kosten van het gebruik van het spoor flink verlagen, als onderdeel van het 'Masterplan Spoorgoederenvervoer'. Ook Frankrijk heeft onlangs soortgelijke plannen aangekondigd.

Er is een al bonusregeling die de installatie van composiet remblokken bij goederenwagons en het rijden met stille treinen stimuleert. Door de vervanging van gietijzeren remblokken door composiet remblokken kan geluid- en trillingshinder voor omwonenden worden verminderd en kan slijtage aan het spoor beperkt worden.

Er is ook een prijsprikkel met betere punctualiteit en een betere benutting van het spoor door minder storingen. Om de luchtkwaliteit te bevorderen is er een malusregeling voor treinen die uitstoot produceren. Vervoerders die met dieseltreinen rijden, betalen meer voor het gebruik van het spoor dan vervoerders met elektrische treinen. Ook wordt het gebruik van een brandstof gestimuleerd die met betrekking tot luchtkwaliteit betere eigenschappen heeft dan conventionele diesel.

Bronnen: SpoorPro, Nieuwsblad Transport