Ruben van Moppes, 22 april 2016

“Van geluid ga je dood.” Met deze zin begon Fred Woudenberg (GGD Amsterdam) de netwerkbijeenkomst Slimme & Gezonde Stad, thema Geluid op 21 april. De nut en noodzaak van de bijeenkomst werd hiermee meteen weer goed en duidelijk ingebracht. Na een boeiende presentatie kwamen nog zes inspiratiepitches aan bod. Met opvallend vaak als boodschap dat de beleving en hinder van geluid niet in het geluidniveau zit. Hieronder een samenvatting van de lezingen. Over geluidluwe gevels, mooie geluidwallen, innovatieve geluidbelevingsapps en stille putdeksels.

Amsterdam is de beste en slechtste

Goed, van geluid kun je dus stress krijgen, en uiteindelijk doodgaan. En dat dit ook kan komen door nachtelijke geluiden waar je niet wakker van wordt, bleek de mensen die nieuw in de geluidwereld zitten toch weer te verbazen. Helaas is het met geluid lastig om een duidelijke schuldige aan te wijzen en een duidelijk slachtoffer, aldus Fred Woudenberg, in een met Amsterdamse humor doorspekte lezing. Maar we kunnen wel wat doen aan de geluidstress.

Meer elektrisch vervoer kan helpen. Omdat de benodigde infrastructuur aangepast moet worden is het lastig, maar zolang de benzinebrommer de grootste bron van geluidhinder is, is het zeker een nuttige actie. Maar beter is het toch om vooral fietsen en lopen te propageren, en het gemotoriseerde persoonlijke vervoer helemaal zoveel mogelijk de stad uit te krijgen: een slimme en gezonde keuze, die voor gemeentelijke bestuurders pijnlijke beslissingen vergt. Het is een mooi punt in de toekomst om langzaam naar toe te werken. Tot die tijd heeft het zin om te kijken naar aangename plekken. Stadsparken blijken niet stil te hoeven zijn om het als aangenaam en rustig te ervaren. Ook een geluidluwe gevel blijkt bijvoorbeeld meer te zeggen over hinder dan het aantal dB’s op de meestbelaste gevel.

Amsterdam blijkt veel woningen te hebben met zowel een flink geluidbelaste gevel, als een geluidluwe gevel. Mede daardoor blijken Amsterdammers, volgens enquêtes, nauwelijks geluidhinder te hebben. Terwijl ze in de stedenindex die uitgaat van berekende geluidniveaus op de hoogstbelaste gevel, samen met Utrecht juist bovenaan staan, met de meeste op papier gehinderden.

Noisecoins

Maar hoe verleid je nu mensen om te kiezen voor een stiller transportmiddel? Erik Roelofsen (NSG) presenteerde de met dBvision ontwikkelde geluidvoetafdruk. Het idee bestond al langer, maar het nieuwe idee is dat je met een bewegingsapp, die veel mensen toch aan hebben staan, automatisch de geluidvoetafdruk van het persoonlijk transport zou kunnen berekenen. Een mooi inspirerend idee! En nadat een app-ontwikkelaar dit idee gaat toepassen, moeten mensen de app wel gebruiken. Hoe? Uit het publiek kwam het idee om misschien met ‘noisecoins’ te werken: elke keer als je een stil transportmiddel kiest, verdien je punten waardoor je elders korting kunt krijgen.

Groene stilte

Groen is fijn. Geluiden van vogels, die willen we horen! En of het dan verder doodstil is, dat boeit toch wat minder. Onlangs is langs een provinciale weg in Noord-Holland een bamboebos als geluidscherm geplant. Of het werkt? Zeker een paar dB’s. En als je een bosje maakt van 6 meter dik en 5 meter hoog, is het even goed als een gewoon scherm van 3 meter hoog. Volgens Frits van de Berg (eveneens GGD Amsterdam) is het aantal decibellen geluidreductie echter niet zo van belang. Maar dat mensen naar groen kijken, vermindert de hinder al enorm.

Hetzelfde kwam naar voren bij Ghislain Rooijmakers (Gemeente Breda): als een geluidscherm lelijk is, wordt niemand gelukkig. Een mooie wal, waar je ook op kunt wandelen, en uitzicht hebt, doet het een stuk beter. Zo creëer je stille plekken, die niet alleen stil zijn, maar juist ook andere kwaliteiten hebben. Pas dan kun je een compensatie bieden voor geluidstress. Tevens kwam ook in deze lezing de geluidluwe zijde van woningen aan bod, waarbij het belang van een stukje milieu-educatie in de opleiding van stedenbouwkundigen enorm kan helpen om daadwerkelijk mensen een rustige plek te geven. Pas dan kunnen ontwerpfouten met achtertuinen aan de lawaaiige kant tot het verleden gaan behoren.

Saai, kalm, levendig, chaotisch

“Ik weet niks van akoestiek, en dat boeit me ook niet.” Aldus Kirsten van den Bosch, van de Rijksuniversiteit Groningen. “Maar ik pleit er wel voor om van normatief naar innovatief te gaan.” Als voorbeeld had ze de MoSART-app: tijdens het befaamde Eurosonic-Noorderslagfestival konden omwonenden het geluid meten, en tevens hun beleving erbij vermelden: saai, kalm, levendig of chaotisch. Want stil hoeft niet prettig te zijn, en hoge geluidniveaus hoeven niet irritant te zijn. De resultaten werden real time zichtbaar, en op deze wijze zou tijdens een festival nog ingegrepen kunnen worden. Simpelweg door een speaker anders te richten. Toch beter dan achteraf te horen dat er X klachten waren. Meerdere gemeenten in het publiek waren meteen enthousiast en wilden er graag wat mee doen.

Stille banden over stille putten

Stille wegdekken zijn nog niet zo oud als de weg naar Rome, maar intussen niet meer weg te denken uit actieplannen en wettelijke procedures. In Rotterdam kijken ze ook naar andere aspecten van de weg, zoals stille putdeksels en stille wegmarkeringen, aldus Niels Cools (DCMR). En als je er ook nog met een zuinige, veilige en stille band overheen rijdt, dan kan er veel geld bespaard worden, en rust gecreëerd, aldus Johan Sliggers (Min. I&M).

Alleen: hoe overtuig je de medeburger er nu van om met je mee te gaan met de stille band?? Juist, en daarvoor was de netwerkborrel achteraf.

Meer info: Website Slimme en gezonde stad