Redactie, 29 september 2015

VW blijkt zogenaamde "defeat devices" ingebouwd te hebben in dieselauto's om de uitstoot van schadelijke stoffen te manipuleren als de auto aan een officiële test wordt onderworpen. De onderste steen in de VW-dieselgate is nog lang niet boven, maar het is wel al wereldwijd nieuws, en kan dramatische gevolgen hebben voor VW of zelfs voor de hele autobranche. Wederom haalt het aspect luchtkwaliteit de headlines in de kranten en journaals op TV. Maar hoe zit het bij geluid?

Motormanagement

Het werkt als volgt: Als de auto een gestandaardiseerde testprocedure voor de uitstoot doorloopt, herkent de computer van auto dit en zorgt die voor ingrepen in het motormanagement en anderszins, waardoor de auto een stuk minder schadelijke stoffen uitstoot dan bij normaal gebruik zodat die voldoet aan in Europa, de VS of elders geldende emissieeisen. Een dergelijke "optimalisatie" op testomstandigheden is bij bijvoorbeeld botsproeven (van de Euroncap) toegestaan. Voor het voldoen aan emissienormen voor luchtkwaliteit is dat echter niet toegestaan.

Geluid en gezondheid

Net als bij luchtvervuiling door verkeer veroorzaakt het geluid van verkeer ook schade aan de gezondheid van mensen. Men spreekt wel van een "sluipmoordenaar", en de EEA meldt dat 44% van de Europeanen, 210 miljoen mensen, door verkeer blootgesteld staan aan geluidniveaus die schadelijk voor de gezondheid kunnen zijn (zie de website van de het European Environmental Bureau). Met als gevolgen o.a. 50 duizend doden per jaar en 200 duizend nieuwe hartpatiënten per jaar. En voor auto's gelden net als voor uitstoot van luchtvervuiling ook eisen voor de uitstoot van geluid en zijn er gestandaardiseerde testen voor.

Defeat devices voor geluid

Maakt de autobranche ook gebruik van "defeat devices" om de geluiduitstoot te verlagen tijdens de omstandigheden van de gestandaardiseerde test? Technisch lijkt dat goed mogelijk. Ooit kwam het verhaal bij de redactie langs van een geluidadviseur die door Spyker was uitgenodigd om mee te denken hoe zij hun sportwagens konden laten voldoen aan de strenge geluideisen in verschillende landen. In Zeewolde op de ontwikkelafdeling trof hij technici aan die ten einde raad waren. Ze hadden alles geprobeerd maar een door de klanten gewenst sportief motor- en uitlaatgeluid was niet te combineren met het voldoen aan de geluidnormen. Er stond ook een vrijwel geheel uit elkaar geschroefde "Ferrari-rode" sportwagen van een zeer bekend prestigieus merk van recent bouwjaar. Men begreep er niets van: Hoe kon het dat die auto fluitend door de geluidtest was gekomen en in de praktijk tot groot genoegen van de berijders vele decibellen aan motor en uitlaatgeluid over de leefomgeving van mensen uitstort...?

Lobby in EU Parlement

De sportautobranche blijkt al vele jaren aan de voorkant, bij bijvoorbeeld EU parlementariërs, buitengewoon actief door onder andere fors te lobbyen voor soepeler geluidnormen en geluidtestmethoden. Zo meldt het gezaghebbende Transport and Environment dat een door een Europarlementariër ingebracht wetvoorstel over geluidnormen voor auto's feitelijk door Porsche was geschreven. Dit was eenvoudig vastgesteld doordat in de eigenschappen van het Powerpointdocument een belangrijke medewerker van Porsche als auteur vermeld werd. Knullig, maar het leidt wel tot het beeld dat de sportautobranche mogelijk genoodzaakt is de grenzen op te zoeken.

Grote consequenties

Wat zegt dit alles over "noise defeat devices"? In ieder geval is er aanleiding te veronderstellen dat ze er zouden kunnen zijn. En dan kunnen de consequenties groot zijn. Want Volkswagen heeft bijvoorbeeld al besloten zo'n 11 miljoen auto's van nieuwe software te voorzien waardoor zij gaan voldoen aan de normen voor de uitstoot van vieze lucht. Dat is een gewaagde beslissing, want de gebruikers van die auto's zullen mogelijk gaan merken dat een aantal fijne rijeigenschappen (PK's en Nm-koppel) verdwenen zijn na die software-aanpassing. Want waar zou anders die "defeat software" voor nodig geweest zijn? In de analogie met geluid zou zo'n operatie betekenen dat prestigieuze sportwagenmerken met een sofware-aanpassing de eigenaren van hun dure sportauto's plotsklaps "beroven" van die geweldige motorroffel, uitlaatdecibellen en meer fraai sportief motorgeluid dat de ogen van velen op hun bolide doet richten. En daar was die aankoop nu juist voor bedoeld.

Diepgaand onderzoek waard

Afijn, die "die noise defeat devices" zouden er dus best ook kunnen zijn. En dat alleen al is een diepgaand onderzoek waard. Maar zal dat er ook komen? Geluid is geen luchtkwaliteit. Vieze lucht wil niemand en iedereen gelooft direct dat je er aan dood kunt gaan. Het geluid van een fel optrekkende sportwagen daarentegen is voor sommigen een groot genot. Eén van de mooiste dingen op aarde. En aan geluid ga je niet dood heeft een bekende Nederlandse milieuminister al eens verkondigd. Het zal dus zo'n vaart nog niet lopen, maar het zou ook zomaar kunnen dat op dit moment met angst en beven bij verschillende sportwagenfabrikanten de ontwikkelingen gevolgd worden...

Technische achtergrond

Vlak voor de deadline kwam bij de redactie nog bijgevoegd artikel binnen (PDF) van Erik de Graaff (M+P), expert op het gebied van typekeuringstesten. Hierin aandacht voor het 'grijze gebied' tussen eisen en testomstandigheden en o.a. een voorbeeld en een uitleg over een voertuig dat de acceleratie vermindert tijdens de test, waardoor tijdens de test het geluid 6 dB(A) lager is dan in de praktijk.