Tips en tricks: spoorbruggen vanuit geluidregister in SRM-2 modellen

Ruben van Moppes, dBvision 25 mei 2014

Een van de berekeningen die uitgevoerd moet worden bij een rijksweg- of spooraanpassing waarbij een plafondoverschrijding speelt, is de situatie met een volledig gevuld GPP. Dit bepaalt de toetswaarde bij woningen. Om deze geluidniveaus te berekenen, hebben zowel Geomilieu als WinHavik een handige importmodule om het geluidregister in te lezen in een SRM-2 model. Een aandachtpunt bij spoorwegen is daarbij de invoer van de brugtoeslag voor stalen bruggen.

Monopool en dipool

De geluiduitstraling van een stalen brug is een vreemde eend voor spoorweglawaai. Enerzijds is de geluidemissie van een trein die over een stalen brug rijdt doorgaans groter dan een trein op de aarden baan. Dit veroorzaakt een brugtoeslag, die per octaafband verschillend kan zijn. Daarnaast straalt de brug op een andere manier geluid uit: als een "monopool". Terwijl een trein die rijdt op de aarden baan of op een betonnen brug als een "dipool" geluid uitstraalt. Het geluid van een stalen brug reikt daardoor verder in de richting parallel aan het spoor dan het geluid van een betonnen brug. Zowel de toeslag als het monopool-effect moeten apart worden opgegeven in het SRM-2 model. In de figuur hieronder staat links de uitstraling van een monopool en rechts die van een dipool.

Brugtoeslag handmatig invoeren

Winhavik

In Winhavik kun je het baanvak dat over een stalen brug gaat, een brugtoeslag-spectrum geven. In de eigenschappen van het baanvak is daarvoor het veld "toeslag stalen bruggen" dat met een nummer naar een spectrum verwijst.

Geomilieu

Bij Geomilieu zijn er twee mogelijkheden om de monopool in te voeren: de eenvoudigste is om de toeslagen via het tabblad "Stalen Brug" in te voeren. In het voorbeeld hiernaast is dat gedaan voor een brug met een brugtoeslag van 4 dB in alle octaafbanden. Daarnaast is het mogelijk om in het tabblad "Emissie" onderscheid te maken tussen de dipool van het spoor en de monopool van de brug.

Waar in beide pakketten op gelet moet worden, is dat een bovenbouwcode van 1 moet worden gebruikt (voegloos spoor op betonnen dwarsliggers), zie hiervoor Geluidnieuws van december 2013.

Import geluidregister

Bij een download van het geluidregister importeren Geomilieu en WinHavik de brugtoeslagen automatisch. De rekenpakketten verwerken de brugtoeslagen echter op twee verschillende manieren.

• WinHavik maakt automatisch "brugtoeslagspectra" aan, en de baanvakken van elke stalen brug verwijst naar een van deze spectra. Zowel de toeslag als het monopool effect komen hiermee goed in het rekenmodel.
• Geomilieu gaat (tot en met de huidige versie 2.4) op twee verschillende manieren om met de brugtoeslag:
   - Als de brugtoeslag voor alle octaafbanden hetzelfde is, (dit is bij de meeste stalen bruggen het geval) dan komt de brugtoeslag als een correctie op de intensiteiten, zoals in het screenshot hiernaast. Dit geeft wel de toeslag, maar het monopool effect wordt niet meegenomen.
  - Als de brugtoeslag per octaafband een andere brugtoeslag heeft, dan geeft Geomilieu een melding "Brug BR000000 heeft correctiewaarde per octaaf, dit wordt niet ondersteund. De brugcorrectie dient door de gebruiker handmatig te worden ingevoerd." De gebruiker moet dan zelf de brugtoeslagen inlezen. Dit speelt bijvoorbeeld bij de spoorbrug bij Weesp over de Vecht.

Handmatige correcties nodig

Bij Geomilieu gaat (tot en met de huidige versie 2.4) de import van de brugtoeslag van stalen bruggen in beide gevallen dus niet volledig goed in de versies tot en met 2.4. DGMR, leverancier van Geomilieu geeft aan dat deze keuze is gemaakt omdat in de handleiding van het spoorregister niet is aangegeven dat het om stalen bruggen gaat en ook in de databestanden (shapes en csv's) niet is aangegeven of een brug een stalen brug is of niet. DGMR heeft daarom besloten deze correcties op dezelfde wijze te behandelen zoals in het verleden bij de ASWIN import is gedaan.

In het huidige geluidregister geldt echter dat alleen bij de stalen bruggen een monopool toeslag is opgenomen. Bij luide niet-stalen bruggen (zonder monopool uitstraling), is de toeslag namelijk verwerkt in de bovenbouwcode. Bij een register import zal de gebruiker op dit moment dus zelf handmatig de bruggen moeten nalopen, en bij de bruggen de dipooltoeslag moeten verwijderen en daarna de monopooltoeslag in te voeren in het tabblad Stalen Brug.
DGMR laat in een reactie via Roland Hiemstra weten dat in de komende Geomilieu versie (2.5) de stalen bruggen anders worden geimporteerd, waarbij dit probleem verholpen zou zijn. Versie 2.5 komt naar verwachting eind mei beschikbaar.