Oplossingen tegen lawaai van heien onder water

Redactie, 21 maart 2012

Op 10 februari 2012 organiseerde Stichting de Noordzee een symposium "Sound Solultions". De Stichting is op zoek naar oplossingen voor het lawaai van heien onderwater, met name voor de aanleg van windturbineparken.

Effecten op zeezoogdieren

Ron Kastelein en Wim Verboom (van SEAMARCO resp. JunoBioacoustics) gaven een presentatie over de effecten van geluid op het onderwaterleven. Geluid is erg belangrijk onderwater. Dieren gebruiken het om voedsel en partners te zoeken, maar ook om zich te orienteren. Er is veel geluid aanwezig, niet alleen van natuurlijke oorsprong (van dieren, regen en onweer) maar ook geluid van menselijke activiteiten (seismische tests, scheepvaart en heien). Hieronder de gehoorfilters van de kabeljauw, de zeehond en de bruinvis.

Gehoorcurves van zeehond (blauw), bruinvis (rood) en kabeljauw (groen) verschillen veel.

Met name over het effect van onderwatergeluid op zoogdieren is het een en ander bekend. Permanente gehoorschade door heien wordt niet verwacht op bijvoorbeeld het gehoor van de bruinvissen of zeehonden, omdat de dieren meestal verjaagd zullen zijn voordat het heien begint door de aanwezige schepen. Een tijdelijke verhoging van de gehoordrempel (TTS) kan echter op een afstand rond 7 kilometer optreden. Het gedrag van de dieren zal nog op grotere afstand beïnvloed worden.

Volgens Ron Kastelein is geluid voor zeedieren analoog aan wat licht is voor landdieren.

Vergunningen

Sander de Jong van Rijkswaterstaat gaf een presentaties over de vergunningen die zijn afgegeven voor windparken op de Noordzee. Er zijn twee parken op dit moment in werking, en er zijn 3 windparken met zowel een vergunning als financiële steun. Daarnaast zijn nog 9 andere parken met een vergunning, maar waarvan de aanleg onzeker is.

In de vergunning worden eisen gesteld aan het heien. Zo mag er niet geheid worden tussen 1 januari en 1 juli.

Echter, de cumulatieve effecten van alle 12 parken die mogelijk aangelegd gaan worden zijn onzeker bij gebrek aan kennis. In andere landen zijn andere eisen gesteld aan het heien dan in Nederland.

Zo moet men op het Engelse deel van de Noordzee waarnemen of zeezoogdieren in de buurt zijn. In België moet men de dieren verjagen met pingers, en moet men langzaam en zacht beginnen met heien om de dieren weg te jagen. In Duitsland wordt een norm aan het te produceren geluidsniveau gesteld, namelijk 160 dB SEL op 750 meter. Dat kan dus gedurende het gehele jaar voorkomen. Bedenk daarbij dat het heel lang kan duren voordat een windpark is aangelegd.

Oplossingen

Negen bedrijven kregen de gelegenheid een presentatie te geven van hun oplossingen ter beperking van het heilawaai. Deze varieerden tussen diverse vormen van afschermen (met dubbele wand constructies of via bellenschermen) van het heiblok tot geheel andere funderingstechnieken die heien niet nodig maken. Sommige oplossingen waren al in de praktijk op volle schaal gedemonstreerd, andere zijn nog niet verder dan de tekentafel gekomen. Hieronder een lijstje, met links naar de presenatites:

1	IHC noise mitigation screen	IHC Hydrohammer B.V.	Henk van Vessem
2	Universal foundation suction buckets	Universal foundation	Henrik Lundorf Nielsen
3	Hydro Sound Dampers	Offnoise Solutions	Karl-Heinz Elmer
4	Self-installing windturbine	SPT- offshore	Egbert van Blaaderen
5	Large bubble screen	Bio Consult SH	Hendrik Pehlke
6	Challenges for drilling	Ballast Nedam Offshore	Dolf Elsevier van Griethuysen
7	Dewatered cofferdam	Advanced Offshore Solutions Aps	Kurt Thomsen
8	Vibratory hammer (and drilling)	Dieseko	Jaap Boor
9	Gravity based	Gravitas

Het publiek mocht stemmen over de meest interessante opties, waarna 3 opties in aparte groepen werden besproken. Talloze voor- en nadelen kwamen daarbij aan de orde.

Daarnaast werd ook de benodigde regelgeving in een werkgroep besproken en het verdere onderzoek dat nog nodig is.

Conclusies

De algemene tendens tijdens de plenaire terugkoppeling van de workshops was dat heien een techniek is die achterhaald raakt. Het is nu nog een van de weinige bewezen technieken, laag in kosten en het meest bekend. Daarom moet op korte termijn gekeken worden naar geluidsreducerende technieken die de schokgolven van de heiklappen opvangen.

Maar zelfs mét geluidsreductie is de geluidsnorm nog heel hoog. Daarom zijn alternatieve bouwmethoden de toekomst. Verder blijkt het heel moeilijk te zijn om tot één internationale regelgeving te komen, die voor alle Noordzeegebieden zal werken. Er zou een werkgroep moeten komen die zich meer richt op deze internationale afstemming.

Ook onderzoek blijft een essentieel onderdeel om meer te weten te komen over de effecten van geluid, maar ook is onderzoek nodig naar geluidsreducerende maatregelen en alternatieve bouwtechnieken. Omdat er internationaal veel onderzoek gedaan wordt, dat niet altijd gedeeld wordt, zou ook hier een internationaal platform een uitkomst kunnen bieden.

Bron: Stichting de Noordzee