Veel zorgen over plannen Noordtak

Redactie, 19 maart 2012

Van Elst tot Oldenzaal komt Oost-Nederland in opstand tegen de herrie en overlast van goederenvervoer, aldus een artikel op Radio 1. Het aantal goederentreinen op de IJssel- en Twentelijn dreigt de komende tien jaar toe te nemen van een of twee per dag tot wel tachtig.

Dat er veel weerstand is, bleek uit de drukbezochte informatieavonden die het ministerie van I&M en ProRail organiseerden. De informatieavonden werden gehouden in het kader van het Programma Hoogfrequent Spoor PHS. Dat is het plan van het Rijk om over het spoor in het Oosten van het land meer goederenvervoer te laten plaatsvinden. De notitie "'Reikwijdte en Detailniveau PHS-goederenroutering Oost-Nederland" is het eerste rapport dat door de minister Schultz van I&M wordt opgeleverd in het kader van de milieueffectrapportage voor het PHS.

Klik voor een vergroting

De overtuiging heerst dat het een haast onmogelijke opgave is om de overlast op een acceptabel niveau te houden. Dit komt mede tot uitdrukking in raads- en statenmoties in Overijssel en Gelderland.

De gemeenten en bewoners vrezen dat spoorbomen vaak dicht zullen zijn, en natuurlijk dat er een flinke toename van trillingen en geluid zal optreden. De gemeenten willen onder andere dat ingezet wordt op de binnenvaart. Volgens ProRail is dat niet of beperkt mogelijk.

Spoorboekloos rijden

Het spoorboekloos rijden in de Randstad, elke 10 minuten een trein voor passagiers, waarvoor de rijksoverheid 4,5 miljard euro wil investeren, veroorzaakt dat er minder ruimte is voor goederentreinen. Daardoor moeten de goederentreinen uit de Randstad verdwijnen. Verder groeit het goederenvervoer, onder andere door de aanleg van de Tweede Maasvlakte. Niet alle treinen kunnen via de Betuweroute richting Duitsland, dus daarom moet een deel in Twente de grens overgaan. Deze treinen gaan mogelijk rijden langs plaatsen als Deventer.

RONA

Actiegroep RONA zegt op Radio1: "het wordt nooit minder". Het Regionaal Overleg Noordelijke Aftakking is ervan overtuigd dat de maatregelen die nodig zijn om de overlast van de goederentreinen te verminderen, de leefbaarheid en veiligheid niet waarborgen, niet verbeteren, maar zelfs verslechteren. Wetgeving is nu slecht of ontbreekt en ook aanstaande wetgeving geeft de burger juist minder rechtsbescherming of is gebaseerd op verkeerde aannames, aldus RONA. "Handhaving is er nu helemaal niet en in de aanstaande wetgeving mag de slager zijn eigen vlees keuren. Ook moet er aandacht komen voor innovatie van het materieel. Er wordt tot op heden weinig tot geen rekening gehouden met de invloed van het materieel op de leefbaarheid en leefomgeving".

De RONA wil een oplossing die ook voor volgende generaties bruikbaar is en waarbij rekening gehouden is met zowel de leefbaarheid en veiligheid van de mensen, als de economie en de natuur. 

Ziendswijzen

Overbetuwe, Renkum, Arnhem, Rheden, Zutphen, Deventer, Lochem, Almelo, Hengelo, Oldenzaal en de Statenfracties van Gelderland en Overijssel spreken zich samen uit tegen de aantasting van het leefmilieu voor mens en natuur door de komst van 60 tot 80 goederentreinen van Elst tot Oldenzaal.

Wethouder Marco Swart van Deventer: "Het Rijk bekijkt nu alleen vier verschillende opties via het spoor: drie bij Deventer en één van Zutphen via Goor en Hengelo. Dit is echter maar een deel van de mogelijkheden. B&W vindt daarom dat het Rijk ook de capaciteit van de Betuwelijn (bedoeld: Betuweroute, redactie) en goederenvervoer over water moet onderzoeken. We dringen er daarnaast bij het Rijk op aan om de signalen van de bevolking serieus te nemen en ook spoorvarianten in Duitsland te definiëren en mee te nemen in de vergelijking?

Volgens een artikel in de Gelderlander zijn bij het ministerie van Infrastructuur en Milieu bijna duizend zienswijzen ontvangen op Nota Reikwijdte en detailniveau voor het opstellen van een milieurapportage (mer) over de omstreden IJssellijn.

Volgens de Telegraaf gaat de gemeente Arnhem nog niet zomaar akkoord met de aanleg van een nieuw goederenspoor dwars door woonwijken in de stad. De gemeente wil garanties van de minister Melanie Schultz van Haegen over voorzieningen voor veiligheid en tegen stank, trillingen en lawaai. Er moet een tunnel komen op de plaats waar de nieuwe spoorlijn bestaand spoor kruist en de wachttijden bij spoorwegovergangen mogen niet oplopen.

Commissie MER

De Commissie MER adviseert te wachten met de uitwerking van het MER. De noodzaak voor het gebruik van het spoor in Oost-Nederland voor intensief goederenvervoer is namelijk nog niet zeker. Een aantal, door de Tweede Kamer gevraagde, onderzoeken beďnvloedt de te maken keuzes mogelijk ook nog sterk:

• het lange termijn perspectief van goederenvervoer;
• forser inzetten op binnenvaart voor goederenvervoer;
• het maximaliseren van het gebruik van de Betuweroute, en een betere aansluiting en benutting in Duitsland;
• actualisatie van de studie naar de Noordtak van de Betuweroute. Hier kan bijvoorbeeld uitkomen dat vervoer via de binnenvaart geschikter is, of dat een andere spoorroute beter is. Er kan zelfs uitkomen dat uitbreiding van de vervoerscapaciteit niet nodig is.

De Commissie adviseert daarom om met de 'Elverding-aanpak' de mogelijkheden voor vervoer over weg, water en diverse spoorroutes in Oost-Nederland te vergelijken in een 'brede verkenning' van alternatieven. Onderzoek hierbij ook de belangrijkste knelpunten, bijvoorbeeld voor het leefklimaat en de natuur en kijk of oplossing van die knelpunten binnen het beschikbare budget mogelijk is. Maak op basis van deze informatie en de discussie hierover in de participatie met betrokkenen een keuze.

Mocht na de 'brede verkenning' voor de spoorroute Elst - Oldenzaal gekozen worden, zet dan het leefklimaat voor omwonenden centraal bij de uitwerking van dit tracé in het MER.

Volgens artikelen in SpoorPro en de Stentor heeft de minister van I&M dit advies naast zich neergelegd. Volgens het artikel ziet de VVD-bewindsvrouw er geen heil in de MER over extra goederentreinen naar Oost-Nederland uit te stellen tot het nu en de noodzaak van de omstreden plannen zijn aangetoond. Schultz zal de MER in gang zetten en de gevraagde onderzoeken uitvoeren. Anders ontstaat minimaal een half jaar vertraging, zo luidt het argument van de minister, en zouden de bezorgde mensen die langs de IJssellijn wonen (Elst-Oldenzaal) te lang in onzekerheid verkeren.

Inspraak

In de eerdere schriftelijke reactie aan de minister, onder de titel "Nee, tenzij" drong het landsdeel Oost-Nederland al aan op bredere onderzoeken. Hierin stonden onder meer de volgende punten:

• Oost-Nederland vraagt de Minister nadrukkelijk het MER-onderzoek uit te breiden met een variant over water en een variant over de Betuweroute alvorens met het landsdeel tot een tracékeuze te komen.
• Oost-Nederland verwacht van de Minister adequate mitigerende maatregelen opdat er geen negatieve effecten zullen optreden van het goederenvervoer voor de leefbaarheid, veiligheid en de bereikbaarheid van de inwoners langs de Oost-Nederlandse spoorlijnen (met name de IJssellijn en Twente(kanaal)lijn).
• Oost-Nederland eist van de minister niet alleen tot 2020, maar ook daarna garanties voor afdoende en duurzame maatregelen en monitoring
• Wij roepen de Minister op om medio 2012 over de goederenroutering oost met toereikende financiering besluiten te nemen die recht doen aan de aangenomen moties en gedane toezeggingen in de Tweede Kamer.
• Voor Oost-Nederland zijn reeds gemaakte afspraken op lokaal en regionaal niveau over ruimtelijke ontwikkelingen aan en rond het spoor en de capaciteit op de aan- en aftakkende spoorlijnen randvoorwaarden.

Varianten in Duitsland

Oost-Nederland constateert tot nog toe dat het gebrek aan bestuurlijke afstemming van het Rijk met het landsdeel adequate oplossingen in de weg staat. Swart: "Oost-Nederland heeft al in een vroeg stadium aangegeven dat de bestuurders hier mee willen denken, maar we zijn niet betrokken. Datzelfde geldt voor onze oosterburen. De opties in Duitsland afwegen vereist nauwkeurig overleg met de Duitse overheden, die tot nu toe nog helemaal niet betrokken of geďnformeerd zijn door het Rijk. Dat is wat B&W van Deventer betreft een gemiste kans. Nagenoeg al het goederenvervoer waar we hier over praten is internationaal. Waarom zouden we het milieuonderzoek dan beperken tot de Nederlandse grens?"

Gezondheid

Gemeente Deventer en Regio Twente verzoeken in hun zienswijze tot het toevoegen van gezondheid als te onderzoeken milieuaspect. Theo Schouten, portefeuillehouder mobiliteit van Regio Twente: "De adviezen van GGD Twente over de gezondheidseffecten hebben we in onze zienswijze meegenomen. Dan gaat het bijvoorbeeld om slaapverstoringseffecten door het geluid en de trillingen 's nachts. We vragen minister Schultz met nadruk om de gezondheidseffecten voor de omwonenden te onderzoeken."

Bronnen: Radio1, Persbericht Deventer (via Nieuwsbank), De Telegraaf, De Gelderlander, Commissie MER, Nieuws uit Twente, Hoog en Laag, RONA, ProRail, Spoorpro, De Stentor