Railruwheidsbeheersing een kostenefficiënte bronmaatregel

Kenniscentrum spoorgeluid, zomer 2009

Beheersing van de railruwheid is een effectieve bronmaatregel ter bestrijding van rolgeluid van treinen. Door de ruwheid van de rail laag te houden wordt de opwekking van trillingen en geluid in de baan en in de wielen verminderd. Dit levert een geluidsreductie van gemiddeld zo’n 2 à 3 dB op ten opzichte van spoor met een gemiddelde ruwheid.

De maatregel is vooral effectief voor modern materieel met gladde wielen. Dit materieel is in het algemeen uitgerust met schijfremmen of composiet remblokken (de zogenaamde K- en LL-blokken). Voor (goederen)materieel met gietijzeren blokremmen is de railruwheidsbeheersing minder effectief: van de oorspronkelijke 3 dB blijft maar zo'n 1 dB reductie over. De brede invoering van de K- en LL-blokken zal derhalve gunstig uitpakken voor de maatregel railruwheidsbeheersing.

Maatregel al toegepast op HSL-Zuid

Het beheersen van de railruwheid is geen noviteit. Deze maatregel wordt in Nederland al toegepast op het HSL-Zuid spoor. De daar gehanteerde aanpak is afgestemd en akkoord bevonden met het ministerie van VROM. Om dezelfde aanpak geschikt te maken voor conventioneel spoor was in het Innovatieprogramma Geluid (IPG) een pilotproject opgestart.

Om de monitoring en onderhoudsaspecten van railruwheidsbeheersing in de praktijk te testen was er in dit kader een proeflocatie in Susteren opgezet. Hier zijn twee baanvakken met verschillende techieken geslepen en dit resultaat is gedurende een jaar gevolgd met verschillende monitoringstechnieken. Uit de proeven blijkt dat een akoestisch gunstige railruwheid kan worden gerealiseerd met de huidige slijptechnieken. De geluidsreductie bij aanvang bedraagt tussen de 2 en 3 dB. Een gemiddelde geluidsreductie van 2 dB kan een tot drie jaar worden behouden, afhankelijk van de slijpresultaten.

Beheersen

Het beheersen van de railruwheid bestaat uit twee componenten: het controleren (ofwel monitoren) van de railruwheid en, indien noodzakelijk, het plegen van onderhoud om de railruwheid weer op een gewenst niveau te krijgen.

ARRoW meettrein

Het monitoren van de railruwheid gebeurt met geluidsmeetinstallaties op treinen zoals het ARRoW systeem in Nederland en de Schallmesswagen in Duitsland. Met deze instrumenten wordt de akoestische kwaliteit van een rail over grote stukken spoor in kaart gebracht. Aanvullend hierop wordt de railruwheid in beperktere mate gecontroleerd met stationaire railruwheidsmeters. Met de kennis van de akoestische toestand kunnen we:

• de eventuele geluidsreductie benutten: we hoeven geen of minder overige geluidsmaatregelen te nemen of we kunnen de gecreëerde geluidsruimte benutten en de baancapaciteit vergroten;

• de onderhoudsactiviteiten om de lage railruwheid te verkrijgen beter plannen.

Om op een spoor een lage railruwheid te verkrijgen moet er onderhoud worden gepleegd. Dit bestaat uit het slijpen van de rail om een zo glad mogelijk oppervlak te krijgen. Op dit moment wordt al een intensief cyclisch slijponderhouds-programma uitgevoerd op het Nederlandse spoor om mechanische defecten aan de spoorstaaf te voorkomen.

Dit zorgt op zich al voor een verlaging van de railruwheid en dus geluidswinst. ProRail bereidt momenteel een project voor waarin wordt onderzocht in welke mate de railruwheid verlaagd wordt door cyclisch slijpen. Een extra nabewerking (wordt vaak akoestisch slijpen genoemd) kan voor extra geluidsreductie zorgen Dit extra onderhoud kan eenvoudig worden geïntegreerd in de normale cycli van slijponderhoud van het spoor. Voor het slijpen van het spoor zijn verschillende technieken voorhanden, elk met hun specifieke akoestisch resultaat, productiesnelheid en kosten.

Kosten

De figuur hieronder laat een overzicht zien van geluidsreducerende maatregelen waarvan de kosten tegen de te behalen geluidsreductie zijn afgezet. De geluidsreducties zijn bepaald ten opzichte van Nederlandse standaard spoor met standaard ruwheid.

De kosten van de maatregel railruwheids-beheersing zijn vergeleken met die van andere geluidsmaatregelen. Voor ongeveer € 80 per meter enkelspoor kan een geluidsreductie van 2 tot 3 dB worden bewerkstelligd gedurende 30 jaar. Dit maakt railruwheidsbeheersing in relatie tot andere geluidsmaatregelen een heel kostenefficiënte manier om railverkeersgeluid aan te pakken.

Bron: Nieuwsbrief Kenniscentrum Spoorgeluid

home...