"Mosquito heeft geen wettelijke grondslag"
Centrum voor Criminaliteitspreventie en
Veiligheid, 21 november 2008
Binnenlands Bestuur, 28 november 2008
De Mosquito heeft volgens minister Ter Horst (Binnenlandse Zaken) geen wettelijke grondslag. De minister is niet van plan dit te veranderen, meldde ze donderdagavond 20 november in de Tweede Kamer.
Foto: Rhine Group
Volgens minister Ter Horst tast de Mosquito bepaalde grondrechten aan. Een rechter kan oordelen dat het apparaat grondrechten als bewegingsvrijheid en onaantastbaarheid van het menselijk lichaam schendt. De overheid mag wel inbreuk plegen op dergelijke grondrechten, maar dan moet er een wettelijke basis voor zijn. Aangezien deze ontbreekt voor de Mosquito kunnen gemeenten het apparaat op eigen initiatief verwijderen of het laten aankomen op een uitspraak van de rechter.
De Mosquito is een metalen kastje met een `ultrasoon geluidssysteem', dat een zeer hoge toon verspreidt. Die frequentie is alleen te horen voor mensen tot ongeveer 25 jaar en wordt gebruikt om hangjongeren weg te jagen. 25-Plussers horen de zoem niet omdat het gehoor verslechtert. Inmiddels gebruiken meer dan honderd gemeenten, politiekorpsen en woningbouwverenigingen de Mosquito op pleintjes, in portieken, in winkelcentra, in tunnels en op straathoeken. Ze zijn er in het algemeen enthousiast over.
Gemeenten laten Mosquito hangen
Gemeenten trekken zich niets aan van de dreigende woorden van minister van Binnenlandse Zaken Ter Horst. Volgens de minister kleven aan hun Mosquito’s grondwettelijke bezwaren. Geen enkele gemeente heeft echter gemeld de Mosquito’s te verwijderen als gevolg van de uitlatingen van Ter Horst. De minister zal het apparaat - dat jongeren tot 25 jaar tot op twintig meter met een hoogfrequent geluid verjaagt - weliswaar niet verbieden, maar ze past de wet ook niet aan. Ter Horst zei tijdens de begrotingsbehandeling van haar ministerie dat de rechter zal moeten bepalen of het verjagen van jongeren met een irritant geluid in strijd is met het grondrecht van de lichamelijke integriteit. Volgens de minister hebben gemeenten ook zonder de Mosquito voldoende middelen om de overlast van hangjongeren te bestrijden.
Burgemeester Wim Dijkstra van Vlissingen was ‘stomverbaasd’ over de woorden van Ter Horst. Dijkstra: ‘De uitspraken van de minister in de Kamer kwamen voor mij als een donderslag bij heldere hemel. Ons is niets gevraagd. Ik had niet het idee dat een discussie zou leiden tot een Mosquito-verbod, hooguit tot opname in de wet- en regelgeving die het de politie ook mogelijk maakt om mensen op te pakken. Als een agent iemand oppakt, tast hij toch ook de integriteit van het lichaam aan?’
Dijkstra laat de twee geplande Mosquito’s gewoon plaatsen in het centrum van Vlissingen. ‘Mijn gereedschapskist moet vol zijn. Ik vind de Mosquito ook geen geweldig middel om het probleem van hangjongeren op te lossen, maar het is voor mij wel een middel dat ik inzet als ik even niets anders heb. Ik kan moeilijk iedere avond agenten naar een probleemplek sturen. Ik begrijp niet waarom de minister de Mosquito niet wettelijk wil regelen. Als ze dat ding niet wil, dan moet ze de Mosquito verbieden. Met de rechter schermen, vind ik een zwaktebod.’
Wettelijk kader
Volgens de leverancier van de Mosquito, Rhine Group general manager Donald van der Laan, kunnen gemeenten overwegen om Mosquito’s op te nemen in een Algemene plaatselijke verordening (APV). Van der Laan: ‘Als een gemeente voor een Mosquito een APV-regel instelt, is er in ieder geval een wettelijk kader. Een APV specifiek voor de Mosquito is nieuw juridisch terrein, maar als je de Mosquito gelijkstelt met technische inbreuken op de lichamelijke integriteit als videocamera’s en detectiepoortjes, is die mogelijkheid er volgens mij wel.’ Rhine Group heeft sinds 2006 450 Mosquito’s opgehangen in 125 gemeenten. Ze kosten, inclusief montage, 1.250 euro per stuk. Ook woningcorporaties, scholen, bedrijven en de NS hebben Mosquito’s geïnstalleerd.
De SP heeft in gemeenteraden en parlement consequent geageerd tegen de Mosquito. SP- fractievoorzitter in Rotterdam Theo Coþkun: ‘We hebben de Mosquito deze week aangekaart in de actualiteitenraad en wellicht dienen we volgende week een motie in. In de regio Rijnmond hangen zeker zeventig Mosquito’s. Ze lossen niets op. Criminele jongeren gaan ergens anders naartoe, goedwillende jongeren op weg naar school hebben er ook last van en sinds wanneer mogen jongeren niet hangen? Als de gemeente de Mosquito’s niet weghaalt, stappen wij met jongeren naar de rechter.’
Er is geen kans dat de gemeenteraad er nu voor kiest om de Mosquito’s te verwijderen. De PvdA stelde zelfs voor om meer Mosquito’s op te hangen, tot tevredenheid van Leefbaar Rotterdam, de tweede partij van de stad - hoewel haar fractievoorzitter ‘liever agenten met knuppels’ had gezien.
Geen agenten
Juist omdat hij geen agenten zegt te hebben, zet burgemeester Albert van den Bosch van Zaltbommel de Mosquito in tegen hangjongeren.
Van den Bosch: ‘Wij worden als gemeente geacht meer de veiligheidsregie te voeren. Dat doen we en dan is het weer niet goed. Ik mag mensen wel bestuurlijk ophouden en van de straat halen en dit mag niet? Het is verbijsterend. In Gameren wordt de gymzaal al jaren vernield. We hebben er hekken neergezet, we knappen de buurt op en we hebben een Mosquito opgehangen. De buurt mag hem nota bene zelf ’s nachts dertig minuten aanzetten als er overlast is. Zo zoek je als gemeente naar mogelijkheden om overlast te bestrijden en dan zegt de minister dat ze tegen de Mosquito is en dat wij voldoende middelen hebben. Welke dan? Moet ik een samenscholingsverbod instellen? Alsof dat niet ingrijpend is en alsof ik voldoende politie heb om zo’n samenscholingsverbod te handhaven. Laat de minister mij maar vertellen welk middel ik heb dat geen politiecapaciteit kost in een gemeente waar ’s nachts één politieauto rondrijdt.’
Die Mosquito blijft dus hangen in Gameren en ook bij het nieuwe Bachplein in Zaltbommel komt er een. Van den Bosch: ‘Zoals wethouder Zondag bij de opening van het plein zei: als de minister daar ongelukkig over is, dan komt ze hem er zelf maar vanaf schroeven.’
Bronnen: Via Nieuwsbank, Binnenlands Bestuur