NIVR: "Geluidgrenzen Schiphol kunnen tot onderbenutting leiden"

Redactie, 1 november 2002

Het NIVR (Stichting Nederlands Instituut voor Vliegtuigontwerp en Ruimtevaart) heeft het Beleidsadvies ‘Luchtruimgebruik in goede banen’ uitgebracht. In dit advies wil het NIVR een nieuwe aanpak presenteren voor de groeiende vraag naar luchtvervoer op Schiphol.

spanningsveld

Volgens het rapport is het essentieel dat de aanjaagfunctie van Schiphol voor de Nederlandse economie in de toekomst behouden blijft. Het NIVR vindt dat de groei van de luchtvaart ook in Nederland moet worden opgevangen. Maar bewegingsvrijheid in de lucht is volgens het NIVR niet vanzelfsprekend meer.Veiligheid en milieu stellen randvoorwaarden aan de groei van het luchtverkeer. Ondertussen zal de vraag naar luchtvervoer verdubbelen tot 2020. 

technologische oplossingen

Schiphol heeft enerzijds vanwege de stringente milieueisen en anderzijds vanwege de klimatologische omstandigheden van wind en zicht, in combinatie met het bijzondere banenstelsel, competitieve nadelen ten opzichte van concurrerende luchthavens. Volgens het NIVR rapport is het een Nederlands belang om waar mogelijk door optimalisering van vliegprocessen en door stimulering van nieuwe technologische oplossingen deze nadelen zoveel mogelijk te mitigeren.

rol overheid

Volgens het NIVR heeft de Nederlandse overheid heeft zich, met het oog op de belangen van de omwonenden, vooral geconcentreerd op het stellen van randvoorwaarden voor externe veiligheid en het voorkomen van overlast. Het economische en maatschappelijke belang zou door de overheid minder expliciet zijn geformuleerd. Het optimaal benutten van de ruimte voor luchtvervoer op Schiphol is toevertrouwd aan de sectorpartijen (zoals Schiphol en de KLM). Het NIVR concludeert dat in de complexe situatie van randvoorwaarden en de handhaving daarvan de overheid te afstandelijk staat van het economisch belang van de mainport Schiphol. Het NIVR beveelt aan dat de Staatssecretaris van Verkeer & Waterstaat het initiatief neemt om in overleg met de sectorpartijen een operationeel afwegingskader voor Schiphol te ontwikkelen. 

nieuwe luchtvaartwet 2003: stelsel niet gemakkelijk

In nauw overleg met sectorpartijen is door de overheid een nieuw stelsel van randvoorwaarden voor externe veiligheid en milieu opgesteld. Dit stelsel is vastgelegd in de gewijzigde Wet Luchtvaart en wordt vanaf 2003 van kracht. Het oudere stelsel van milieuregels wordt omgezet in instrumenten voor handhaving. Dit heeft bijvoorbeeld de vorm van een aantal contouren op een landkaart. Een contour geeft aan welke -doorgaans gesaldeerde- waarde van een parameter niet mag worden overschreden als functie van geografische lokatie. Dit is het uitgangspunt voor de operationele luchtvaart bij de naleving van de milieuregels. Meer luchtverkeer op Schiphol is dus alleen mogelijk als de beschikbare capaciteit binnen randvoorwaarden zo goed mogelijk kan worden benut. Het complexe Nederlandse stelsel maakt dit volgens het NIVR verre van gemakkelijk.

Milieudefensie: overheid moet de regie op luchtvaart terugnemen

Milieudefensie en Stichting Natuur en Milieu zien in dit rapport een bewijs dat de overheid de regie over de luchtvaartsector volkomen kwijt dreigt te raken. Milieudefenisie vindt dat het NIVR de omstreden Luchtvaartwet openbreekt nog voordat deze in werking is getreden. De organisaties vinden dat de overheid moet ingrijpen om de bevolking en het milieu te beschermen tegen de groeiambities van de luchtvaartsector.

'Het is ronduit aanmatigend dat het NIVR de milieuregels nu al ter discussie stelt, als zouden ze te streng zijn. Deskundigen van het RIVM, van de commissie voor de MER en de geluidsdeskundigen van de commissie Berkhout zijn het erover eens dat de milieuregels juist veel soepeler zijn geworden. Omwonenden krijgen op termijn meer last van herrie, er worden veel meer vervuilende stoffen uitgestoten en de neerstortkans op woningen neemt toe. Door deze bezwaren weg te wuiven, overspeelt de luchtvaartsector zijn hand. Het rapport moet de diepste bureaula in,' aldus Joris Wijnhoven, campagneleider Verkeer van Milieudefensie.

Milieudefensie en Stichting Natuur en Milieu vinden dat de overheid haar regierol in de luchtvaartsector moet hernemen. 'Schiphol en nu ook het NIVR schermen voortdurend met de marktvraag. Die zou leidend zijn bij het Schiphol-beleid. Maar waarom? Voldoen aan de marktvraag zou betekenen: een verdubbeling van het aantal passagiers in 2020. De overheid heeft met veel meer factoren rekening te houden. Het recht van mensen op een gezonde leefomgeving bijvoorbeeld. Het klimaat dat verandert. De kans op een tweede Bijlmerramp. Allemaal belangen die maar al te vaak wijken voor het beperkte economische belang van Schiphol,' aldus Wijnhoven.

Staatssecretaris: vasthouden aan scherpe randvoorwaarden

Tijdens een toespraak op 28 oktober refereerde de staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat, Melanie Schultz van Haegen, al aan dit rapport. Net als het RIVM zoekt ook de staatssecretaris naar meer ruimte voor groei na 2010. De nieuwe randvoorwaarden op Schiphol zijn daar volgens de staatssecretaris al een voorschot op. De luchtvaartmaatschappij krijgt meer ruimte om binnen de randvoorwaarden te kiezen voor een bedrijfsvoering die ze juist acht. De overheid wil dat een vlieger zo veilig, schoon en stil mogelijk vliegt. Maar zij wil niet gedetailleerd voorschrijven hoe hij dat bereikt.

randvoorwaarden stimuleren innovaties 

De staatssecretaris blijft vasthouden aan scherpe randvoorwaarden. Ook andere Europese luchthavens krijgen vroeg of laat te maken met maatschappelijke grenzen aan de groei. "Je kunt dan maar beter vooroplopen. Je zou zelfs kunnen zeggen dat scherpe randvoorwaarden innovaties stimuleren. Die kunnen een exporttroef zijn. Woensdag neem ik een interessant rapport van het Nederlands Instituut voor Vliegtuigontwikkeling en Ruimtevaart (NIVR) in ontvangst. Het stelt terecht dat Schiphol een van de moeilijkst aan te vliegen luchthavens is. Dat komt door de complexiteit van het banen- en routestelsel en het wisselvallige weer. Dat betekent volgens dat rapport echter ook dat de Nederlandse vliegtuigindustrie veel belangrijke ervaring heeft opgedaan. Zo kan zij in de voorhoede lopen bij de ontwikkeling van procedures en technologieën die internationaal kunnen aanslaan. Een nadeel wordt zo een voordeel", aldus de staatssecretaris.

Bronnen:
website NIVR, www.nivr.nl, download hier het gehele rapport (PDF, 2 MB),
website Milieudefensie, www.milieudefensie.nl 
website Ministerie van Verkeer en Waterstaat, toespraak staatssecretaris mw. Schutz van Haegen

home...