Planbureau voor de leefomgeving over SWUNG

PBL, 15 maart 2011

Naar aanleiding van de kamerbehandeling van het wetsvoorstel SWUNG heeft het PBL een eerder onderzoek geactualiseerd.

Om de sluipende toename van verkeersgeluid vanaf snelwegen en spoor tegen te gaan, is er een nieuw wetsvoorstel voor verkeersgeluid opgesteld. Deze nieuwe regelgeving werkt met 'geluidproductieplafonds'. Het Planbureau voor de Leefomgeving heeft gekeken welke effecten met de voorgestelde nieuwe regelgeving voor de snelwegen tot 2020 te verwachten zijn.

Deze publicatie is een aanvulling op het in 2009 verschenen rapport Herziening regelgeving verkeersgeluid snelwegen - een ex-ante evaluatie (zie hier het artikel in Geluidnieuws daarover). De actualisatie is uitgebracht vanwege tegenvallende ontwikkelingen van het feitelijke verkeersgeluid en doordat nu wordt voorgesteld minder vergaande geluidsmaatregelen te eisen dan in de regelgeving zoals die in 2009 door het PBL is beoordeeld.

Tegenvallers

Recent is gebleken dat het geluidreducerende effect van ZOAB (wegdek met een hoog percentage holle ruimte) over de hele levensduur bezien minder is dan tot nu toe werd verondersteld en dat de geluidproductie van auto's waarschijnlijk wordt onderschat. Het ministerie van I en M heeft aangegeven dat bij de berekening van de geluidproductieplafonds wordt uitgegaan van de werkelijke geluidsbelastingen. Dat betekent dat bij invoering van de geluidproductieplafonds met deze tegenvallers rekening wordt gehouden.

Indien pas later met deze tegenvallers rekening zou worden gehouden, zijn extra maatregelen nodig om die de tegenvallers te compenseren. Het PBL heeft berekend dat de kosten dan kunnen oplopen tot circa 2,5 miljard euro in plaats van de nu geraamde 1,3 miljard euro. Als die extra maatregelen wel zouden worden genomen, dan zouden er in 2020 nog circa 170.000 mensen ernstige hinder ondervinden in plaats van de ongeveer 200.000 bij het voorgestelde beleid.

Sluipende toename tegengaan

De voorgestelde nieuwe regelgeving voor het geluid van het verkeer op snelwegen gaat sluipende toename van verkeersgeluid tegen door een jaarlijkse toetsing van de geluidbelasting aan 'geluidproductieplafonds'. Gekeken wordt of het geluid het maximaal toegestane niveau op een bepaalde locatie niet overschrijdt. In de bestaande regelgeving wordt het geluid alleen begrensd bij fysieke wijzigingen aan de weg, bijvoorbeeld als de weg wordt uitgebreid met een extra rijbaan. Nadeel van deze laatstgenoemde methode is dat het toegestane geluid na verloop van tijd sluipend kan toenemen, bijvoorbeeld omdat er meer verkeer is dan verwacht

Effecten vergelijkbaar, kosten lager

De voorgestelde regelgeving valt positief uit voor mensen die wonen nabij locaties waar sprake is van een sluipende toename van verkeersgeluid. Op die locaties zullen dan geluidwerende maatregelen plaatsvinden. Onder de huidige regelgeving is dat niet het geval behalve als er een fysieke wijziging aan de weg gaat plaatsvinden.

Voor locaties, waar fysieke aanpassingen aan de weg plaatsvinden stelt de nieuwe regelgeving echter minder vergaande eisen aan geluidbeperkende maatregelen dan de huidige regelgeving. Daarom is de bestaande regelgeving daar gunstiger voor het verminderen van de hinder.

Per saldo zijn de te verwachten effecten tot 2020 van de huidige en de voorgestelde regelgeving vergelijkbaar. De kosten van de nieuwe regelgeving vallen echter lager uit. Dit komt door de lichtere eisen waardoor relatief dure geluidschermen minder vaak nodig zijn.

Onzekerheden

Voor de interpretatie van de uitkomsten van het onderzoek van het PBL moet rekening worden gehouden met onzekerheden. De omvang van de kosten is gevoelig voor de aannames die voor het onderzoek zijn gedaan, en deze actualisatie betreft alleen de belangrijkste nieuwe inzichten. De regelgeving is uitgebreid en gedetailleerd; om praktische redenen moest worden vastgehouden aan de overige aannames zoals die in het rapport uit 2009 zijn gemaakt, gebruikmakend van de gegevens uit diezelfde rapportage.

Hieronder de belangrijkste onzekerheden.

1. De toename van geluid in het scenario ‘hoge verkeersgroei’ is mogelijk aan de hoge kant. Dit houdt enerzijds verband met de inmiddels kortere tijdsduur tot het jaar 2020, anderzijds met een stagnatie in de verkeerstoename in de jaren 2008 en 2009 door de economische crisis. De toekomstige ontwikkeling van het verkeer is uiteraard onzeker. Het Kennisinstituut Mobiliteit (KiM) schat in dat het verkeer vanaf 2011 weer gaat toenemen tot 2015. Aangenomen dat deze toename verder doorzet tot 2020, verwacht het PBL voor de periode van 2012 tot 2020 een vergeleken met het 2009-rapport iets lagere toename in de geluidproductie als gevolg van de verkeerstoename; het verschil is naar schatting 0,5 decibel.
2. Ook nu geldt dat de toekomstige ontwikkeling van geluid onzeker is. De door het kabinet aangekondigde snelheidsverhoging zal, afhankelijk van de mate waarin deze wordt toegepast, leiden tot een hogere geluidproductie. Op het moment van schrijven is het niet duidelijk welk beleid zal worden gevoerd bij een toename van geluid door snelheidsverhogingen. Bij een snelheidstoename naar 130 kilometer per uur is de geluidproductie afhankelijk van lokale factoren, zoals de huidige maximale snelheid, de samenstelling van het verkeer en de tijdsperiode waarvoor de snelheidsverhoging geldt. Op basis van de gemiddelde verkeerssamenstelling op snelwegen en de huidige rekenmodellen gaat het bij een snelheidsverhoging van 120 naar 130 kilometer per uur gedurende het hele etmaal naar schatting om een hogere geluidproductie van 0,3 decibel. Als de snelheid wordt verhoogd op locaties waar nu 100 kilometer per uur wordt gereden, dan zou een snelheidsverhoging naar 130 kilometer per uur leiden tot een hogere geluidproductie van ongeveer 1 decibel.
3. Tot slot heeft de Europese Unie in 2009 een nieuwe richtlijn ingevoerd, met onder andere meer eisen voor stillere banden (EG661/2009). Alle banden die vanaf 2016 worden geproduceerd, moeten aan deze richtlijn voldoen. Dit is op de lange termijn bezien gunstig voor de geluidproductie van wegverkeer. De normen zijn aanzienlijk strenger geworden, maar voor het effect van deze richtlijn moet ook rekening worden gehouden met een aantal beperkende factoren. Veel banden van vrachtauto’s blijken namelijk nu al te voldoen aan de nieuwe normen, waardoor het geluid bij vrachtwagens mogelijk weinig zal afnemen. Voor personenauto’s is het wel waarschijnlijk dat ze enkele decibellen stiller worden dankzij de nieuwe normen. Dit effect zal dan enkele jaren na 2016 optreden. Het behaalde effect is mede afhankelijk van het wegdek. Het ministerie laat onderzoek uitvoeren naar de geluidproductie op langere termijn.

Bron: PBL, Download hier het volledige rapport.

home...