In het rapport "Beoordelingskader Gezondheid en Milieu: nachtelijk geluid van vliegverkeer rond Schiphol en slaapverstoring" brengt het RIVM mogelijke maatregelen en de effectiviteit daarvan voor het beperken van slaapverstoring rond Schiphol in kaart.
Als meest effectieve maatregel wordt genoemd het verlengen van het nachtregime, van 23:00 uur tot 7:00 uur. Totaal is er daarbij een afname van het aantal mensen met ervaren ernstige slaapverstoring van maximaal circa 36.000 (18%). Het totale omzetverlies hiervan wordt geschat op maximaal 10 miljoen euro per jaar. Dit is circa 1% van de totale jaar omzet van de luchthaven. De totale kosten van isolatie van 7.000 woningen worden geraamd op 396 miljoen euro. In een Brief aan de Tweede Kamer geeft staatssecretaris Van Geel namens het kabinet aan achter deze maatregel te staan.
Hieronder een lijst van mogelijke maatregelen en het verwachtte effect daarvan.
Algemeen Voorspellen van het effect op de mate van ervaren slaapverstoring wordt bemoeilijkt door:
Aanscherping van de emissieeisen voor vliegtuigen op basis van internationale richtlijnen. Geluidemissie daalt; bij gelijkblijvende Lnight kan het aantal vluchten toenemen en het effect (deels) tenietdoen.
Toewijzing baangebruik gedifferentieerd in de tijd of op basis van bestemming Verdeelt het geluid ‘eerlijker’ over de omgeving. Waarschijnlijk is er een toename van het totaal aantal slaapverstoorden.
Maximum stellen aan geluidbelasting of aantallen nachtvluchten Effect op ervaren slaapverstoring is slechts indicatief te schatten. Bij halvering van het aantal nachtvluchten, bij ongewijzigde vlootsamenstelling, baangebruik en vluchtroutes, neemt de geluidbelasting met 3 dB(A) af. Dit leidt globaal tot een relatieve reductie van het aantal ernstig slaapverstoorden van 20 - 25% in het 55 bij 55 kilometer gebied. Als er minder vluchten zijn, vooral in de vroege ochtenduren, zal iemand minder vaak wakker worden en is de kans kleiner, dat iemand tijdens het spontaan wakker zijn, het geluid kan horen. Door ontbreken van kwantitatieve blootstelling-respons relatie en van ruimtelijk weergegeven aantallen vluchten en bijbehorende SEL-waarden is het totale effect op extra ontwaakreacties voor het gehele 55 bij 55 kilometer gebied niet aan te geven. Als het aantal vliegbewegingen in bepaalde uren afneemt bij een gelijkblijvende Lnight, dan betekent dit een toename van het aantal in een ander deel van de nacht.
Differentiatie van maatregelen binnen het nachtregime (naar vliegtuigcategorie, delen van de nacht) Mate van reductie van de geluidbelasting is afhankelijk van de precieze invulling van de maatregelen
Uitsluitend landingen volgens het CDA-profiel of niet-CDA landingen via een andere route laten aanvliegen Bij CDA-landingen zijn de geluidemissie en geluidbelasting lager. Nadeel is dat alle vliegtuigen dan via een vaste route moeten aanvliegen, waardoor de geluidemissie wordt geconcentreerd rond deze aanvliegroute en de geluidbelasting in de directe omgeving van deze route verhoogd is. Als niet-CDA-landingen volgens een andere route gaan, dan wordt de geluidbelasting meer verdeeld.
Doortrekken differentiatie havengelden en geluidheffingen tot 7:00 uur Effect niet bekend, omdat niet duidelijk is of vluchten door de hogere kosten zullen uitwijken naar een tijdstip na 7:00 uur.
Aanpassen aan de slaapperiode (20% slaapt – 80% is ontwaakt): Weekend: 23:30 – 9:00 uur Doordeweeks: 23:00 – 8:00 uur Verschuiving: 24:00 - 7:00 uur Vereiste scenarioberekeningen van geluidbelasting en ervaren slaapverstoring zijn niet beschikbaar
Verlenging: 23:00 - 7:00 uur Op basis van het MER-scenario 2010 wordt voor 2010 - 2015 geschat, dat er per nacht 4 vluchten voor 6:00 uur bijkomen en er 10 vluchten tussen 6:00 en 7:00 uur en 2 vluchten tussen 7:00 en 8:00 uur afgaan. Hierdoor neemt het aantal personen met Lnight ≥ 49 dB(A) toe met circa 5.000 en dat met Lnight 41 - 49 dB(A) neemt af met circa 240.000. Het aantal mensen met ervaren ernstige slaapverstoring met Lnight ≥ 49 dB(A) neemt toe met circa 1.000, dat met Lnight 41 - 49 dB(A) neemt af met circa 23.000. Onder de 41 dB(A) daalt het aantal met circa 14.000. Totaal is er een afname aantal mensen met ervaren ernstige slaapverstoring van maximaal circa 36.000 (18%). Verwacht wordt, dat als de geluidruimte wordt opgevuld met nieuwe ‘compensatie vluchten’ tussen 23:00 en 6:00 uur, het aantal bewoners met ervaren ernstige slaapverstoring beperkt zal toenemen.
Onafhankelijk orgaan dat kennis over de relatie tussen operationele maatregelen, geluidbelasting èn de gezondheidseffecten aanvult en maatregelen voorstelt op basis van gezondheidseffecten Niet te kwantificeren
In ruimtelijke plannen in een vroegtijdig stadium van de planvorming geluidbelasting een rol laten spelen ‘Nieuwe’ slaapverstoring kan voorkomen worden.
Isolatie van slaapkamers in woningen met lagere geluidbelasting Isolatie vermindert de hinder door nachtelijk vliegtuiggeluid enigszins, maar in welke mate is niet bekend. In veel woningen staan de ramen ’s nachts open, waardoor de reductie van de geluidbelasting grotendeels teniet wordt gedaan.
Onderzoek naar haalbaarheid/uitvoerbaarheid van automatisch sluiten (en weer openen) van ramen Het automatisch sluiten van ramen reduceert de geluidbelasting en komt tegemoet aan de wens van bewoners om in elk geval een groot deel van de nacht met geopend raam te slapen. De haalbaarheid, uitvoerbaarheid en het voldoen aan eisen van geluidproductie, veiligheid en kosteneffectiviteit is onduidelijk.
Informeren en bieden van mogelijkheden voor interactie of participatie van de omgeving in de luchthaven Mogelijk is er een positief effect op de ervaren slaapverstoring. Het ontbreekt echter aan informatie om dit effect te kunnen kwantificeren.
Stimuleren van dragen van oordoppen Oordoppen kunnen 15 dB(A) of meer bescherming bieden. Nadeel is dat gewenste geluiden minder of niet kunnen worden gehoord. Niet geschikt als collectieve beschermingsmaatregel voor de algemene bevolking en het gebruik ervan is niet afdwingbaar.
Bronnen: rapport RIVM (PDF), brief van Geel aan Tweede Kamer (PDF)