Zaterdagavond 6 april jongstleden kwamen bij de politie in Zuid Duitsland vele meldingen binnen van een helder object aan de hemel. Het Deelen Infrageluid Array heeft onhoorbaar geluid van dit object gemeten. In de loop van zondag werd duidelijk dat het om een meteoor ging.

Het menselijk gehoor heeft een ondergrens van ruwweg 20 hertz. Lagere frequenties zijn onhoorbaar en worden infrageluid genoemd, als equivalent van het onzichtbare infrarood. De afdeling Seismologie van het KNMI heeft, in samenwerking met de Koninklijke Luchtmacht, een netwerk van sensoren opgezet op vliegbasis Deelen om infrageluid te meten. Een netwerk van sensoren wordt een array genoemd. Het Deelen Infrageluid Array (DIA) staat afgebeeld in figuur 1. De sensoren zijn zogenaamde microbarometers. Een microbarometer is een zeer gevoelige -vandaar micro- en hoog frequente variant van een barometer. Vliegtuigen die door de geluidsbarrière gaan, genereren infrageluid, maar ook bovengrondse kernbomproeven, grote explosies, vulkaan uitbarstingen en meteoren.

Zaterdagavond drong een meteoor de aardse atmosfeer binnen, zie figuur 2. Met een supersone snelheid van vele tientallen km/s ontstaat een schokgolf die op grote afstand onhoorbaar is. De opgewekte luchtdrukvariaties (het infrageluid) kan honderden kilometers door de atmosfeer reizen.

De microbarometers van DIA meten het infrageluid op verschillende tijden. De reistijdverschillen tussen de sensoren worden gebruikt om de bron te lokaliseren. Zo kan de richting waar vanuit het geluid komt, bepaald worden. De gevonden hoek wordt het azimut genoemd en geeft de richting in graden gemeten vanaf het noorden. In infrageluid zijn de signalen vaak niet direct zichtbaar in de meetgegevens. Er is sprake van een lage signaal-ruis verhouding, dus weinig signaal ten opzichte van de ruis. Daarom wordt er vaak naar afgeleide parameters gekeken. Eén daarvan is het Fisher getal, deze geeft de kans op signaal weer. Een Fisher getal hoger dan 3 betekent dat er signaal aanwezig is.
Figuur 3 geeft de analyse van het infrageluid signaal van de meteoor weer. In het onderste frame staat de kans op signaal (Fisher getal). Een duidelijke toename is te zien rond 460 seconden, een waarde van 15.5 -groter dan 3- betekent dat er signaal over DIA gereisd is. Het signaal staat weergegeven in het bovenste frame. Dit signaal is een optelling van de 16 metingen gedaan door de microbarometers. Door deze optelling is een sterk signaal zichtbaar rond 460 seconden. Het azimut van het signaal staat in het middelste frame. Rond 460 seconden is een azimut van 135 graden berekend.

In figuur 4 staat het gevonden azimut weergegeven. De 135 graden komt overeen met observaties van ooggetuigen.

Bron: website KNMI

home...